चालू घडामोडी राजकारण

प्रमोद तावडेंचा ‘खाकी’तल्या वेदनेला हुंकार!

मनसेच्या कालच्या महामोर्च्यात राज ठाकरे यांनी केलेली तिरंदाजी ही कुणाकुणाच्या वर्मी बसणार हे तर येणारा काळ ठरवणार आहे. मात्र सभेनंतर त्यांचे जाहीर अभिनंदन अन् नंतर पोलीस खात्यातील खदखद व्यक्त करून प्रमोद तावडे हा खर्‍या अर्थाने ‘हिरो’ बनला आहे. वेळोवेळी बदनामीचे डाग घेऊन कुख्यात झालेल्या ‘खाकी’लाही अनेक समस्या भेडसावत असून सरकार त्यांचे शोषण करत असल्याचे दाहक सत्यही यातून जगासमोर आले आहे.
पोलीस खात्यातील नोकरी ही अत्यंत जिकिरीची आहे. अर्थात ही जाणीव ‘जावे त्याच्या वंशा’ तेव्हाच कळू शकते. पोलिसांना मिळणारी चिरीमिरी, मलाई, मलीदा आदींवर नेहमी चर्चा होत असते. यावरून त्यांची हेटाळणी होत असते. आता तर चित्रपटांमुळे त्यांच्याकडे एखाद्या विनोदी पात्राप्रमाणेच पाहण्यात येते. त्यांना वेतनाची जराही गरज नाही किंबहुना त्यांनीच सरकारला दरमहा पगार द्यावा अशी शहाजोग मल्लीनाथीही वारंवार करण्यात येते. मात्र खरोखरीच अशी स्थिती आहे का हो? या वृत्तामधून पोलिसांची बाजू मांडण्याचा प्रयत्न नाही. मात्र पोलीस खात्याशी निकटचा संबंध आल्यानंतर या खात्यातील अधिकार्‍यांपासून शिपायापर्यंत सर्व मंडळी किती भयंकर तणावात राहते? त्यांच्यावर किती प्रकारचे ओझे असते? ते किती संकटमय वातावरणात काम करतात? याची जाणीव झाल्यावाचून राहत नाही. अनेक प्रकारच्या हस्तक्षेपांनी हे खाते अक्षरश: बेजार झाले आहे. अगदी ट्रॅफिक पोलिसाने वाहन पकडल्यापासून ते अतिभयंकर गुन्ह्यांची नोंद होत असतांना प्रत्येक जण ‘ओळख’ दाखविण्याचा प्रयत्न करतो. ही ओळख सर्वसाधारणपणे राजकीय, पत्रकारिता, सामाजिक, व्यावसायिक अशा स्वरूपाची असते. यात काही जण वैयक्तीक दादागिरीही दाखवतात. यामुळे गुन्हा दाखल झाला तर पेच निर्माण होतो. नाही दाखल झाला तरी ही मंडळी शंख फुंकायला मोकळी! असला प्रकार सुरू असतो. बरं राजकीय पक्ष, सामाजिक संघटना, मीडिया, कथित मानवाधिकार संघटना आदी नेहमीच पोलिसांवर तोंडसुख घेत असतात. ‘हे खाते बिनकामाचे आहे’ अशी ओरड करत बदनामीही होते. याच बदनामीच्या जोडीला आता गेल्या काही वर्षांपासून पोलिसांमध्ये असुरक्षेची भावना वाढीस लागत आहे.
काही राजकीय पक्ष गेल्या काही वर्षांपासून विशिष्ट व्होट बँकेचे राजकारण करू लागले आहेत. यामुळे त्या समुदायाला कुरवाळण्याचे काम सुरू झाले आहे. यातच पोलिसांच्या हातात लाठ्या आणि कालबाह्य शस्त्रे असली तरी हुकुम देण्याची शक्ती मात्र राजकारण्याच्या हातात आहे. याचमुळे मावळमधील मूठभर शेतकर्‍यांवर गोळीबाराचा आदेश देऊन हे आंदोलन चिरडण्यात येते. रामदेवबाबांच्या अहिंसक आंदोलनावर लाठीमार करून महिलेचा जीव घेतला जातो. मात्र रजा अकादमीच्या हिंस्त्र जमावाला मोकळे रान सोडण्यात येते यातील दुटप्पीपणा जनतेच्या लक्षात येऊ लागला आहे. या राजकीय खेळात सत्ताधारी आणि विरोधक आपापली राजकीय पोळी शेकून घेण्यात गर्क आहेत. बळी मात्र पोलिसांचा जात आहे…कुख्यातीही त्यांचीच होत आहे! कोणतेही आंदोलन आणि दंगेखोरांचे एक मानसशास्त्र असते. एस.टी.सारखी सरकारी मालमत्ता दंगेखोरांसाठी ‘सॉफ्ट टार्गेट’ असते. बसवर हल्ला करून दंगेखोरांना आपण सरकारलाच झोडपल्याचे समाधान होते. याचप्रमाणे पोलिसांवरील हल्ला हा सरकारवरील हल्ला असल्याची मानसिकता आता बळावत चालली आहे. यामुळे दंगेखोरांसाठी पोलिसही ‘सॉफ्ट टार्गेट’ बनू पाहत आहे. १९९३ साली मुंबईत झालेल्या भीषण दंग्यांमध्ये जमावाने एकट्या-दुकट्या पोलिसांना गाठून त्यांना यमसदनी पाठविले होते. अवघ्या २० वर्षात बदललेल्या राजकीय स्थितीमुळे दंगेखोरांची मजल आता पोलिस ताफ्यावर हल्ला चढवण्यापर्यंत गेली आहे. भिवंडी येथे दोन पोलिसांना जीवंत जाळण्यात आले. यानंतर आता सीएसटीवरील दंग्यातही त्यांना याची झळ बोहचली. खरं तर पन्नास हजारांच्या प्रक्षुब्ध जमावाला पांगवणे पोलिसांना सहजशक्य होते. मात्र यासाठी लागणारी ‘ऍक्शन’ घेण्याआड राजकीय लाचारी आली. यामुळे हातात शस्त्रे असूनही पोलीस हतबल बनले अन् हिंस्त्र जमावाने त्यांना यथेच्छ झोडपले तर महिला पोलिसांची छेड काढण्यात आली. पोलिसांची शस्त्रे पळवून त्यांच्यावरच उगारण्यात आली. या सर्व प्रकारात सत्ताधार्‍यांची काही मते ‘पक्की’ झाली असली तरी कायदा-सुव्यवस्थेचे पालन करण्याची जबाबदारी असलेली पोलीस यंत्रणा मात्र हादरली आहे. भविष्यातील असले प्रकार कसे हाताळावेत? ही धास्ती आता त्यांना मनात बसल्यास नवल वाटू नये.
राजकारणी मंडळीने पोलीस यंत्रणेला फक्त आपल्या लाभापुरते वापरल्याचे यापूर्वीही वारंवार दिसून आले आहे. यातच आता देशद्रोही समूहासमोर त्यांना बळीच्या बकर्‍याप्रमाणे सादर करण्याची भयंकर पध्दत सुरू झाली आहे. शौर्यात महाराष्ट्र पोलीस कुठेही कमी नाहीत. या खात्याला शौर्याचा अन् बलीदानाचा इतिहास आहे. २००८च्या दहशतवादी हल्ल्यात सशस्त्र दहशतवाद्याला पकडून देणार्‍या तुकाराम ओंबळेंच्या हाती फक्त पोलीसी लाठी होती. परंतु, निव्वळ धाडसाच्या जोरावर ओंबळे यांनी जगात पहिल्यांदाच आत्मघातकी पथकातील दहशतवाद्याला पकडण्याची कामगिरी पार पाडली. मात्र राजकारण्यांच्या कृत्यामुळे आता पुन्हा नवीन ओंबळे तयार होतील का? हा खरा प्रश्‍न आहे. जुनाट शस्त्रांच्या मदतीने पोलीस कसे तरी समाजकंटक आणि दहशवाद्यांशी लढताहेत अन् घायाळ वा शहीद होताहेत. त्यांचे मनोधैर्य उंचावण्याऐवजी खच्चीकरण होत असेल तर त्यांनी जावे कुठे? आज अधिकार्‍यांपासून ते पोलीस शिपायापर्यंत प्रत्येकाला आठ-दहा तासांपेक्षा जास्त ड्युटी करावी लागते. संकटसमयी तर पोलीस कर्मचारी घरी कधी परत येणार हे कुणीही सांगू शकत नाही. राज्यात पोलीस खात्यात पाच हजारांपेक्षा जास्त जागा रिक्त असल्याचे गृहमंत्र्यांचेच म्हणणे आहे. या सर्व जागांचा भार विद्यमान पोलिसांवर आहे. यामुळे पोलिसांना अनेक व्याधी जडल्याचे यापूर्वीच दिसून आले आहे. कामाचे वाढलेले तास, यातून येणारा तणाव, वरिष्ठांची मनमर्जी यामुळे पोलीस अक्षरश: जेरीस आले आहेत. आयपीएस अधिकार्‍यांची संघटना अत्यंत प्रबळ आहे. यामुळे अधिकार्‍यांवर अन्याय झाल्यास ही संघटना धावून येते. मात्र अन्य अधिकारी व कर्मचारी हे अत्यंत असुरक्षित आहेत. राज्यात त्यांची संघटना नाही. वरिष्ठ अधिकारी आणि राजकीय नेते हेच त्यांचे मायबाप आहेत. एवढे होऊनही सर्वात बदनामही होणारे तेच! नेमक्या याच विदारक स्थितीला प्रमोद तावडे याने अगदी अचूक वेळेवर चव्हाट्यावर आणले आहे. त्याने राज ठाकरे यांना मारलेला ‘सॅल्यूट’ हा खरं तर संधीसाधू सत्ताधारी अन पुचाट अधिकार्‍यांविरूध्दच्या तळतळाटाची तीव्र प्रतिक्रिया आहे. राज यांच्याकडे सत्ताही नाही अन् जादूची कांडीही नाही. यामुळे ते चुटकीसरशी पोलीस खात्याच्या समस्या दुर करतील अशी शक्यताही नाही. मात्र सर्व जग हेटाळणी करत असतांना कुणी तरी आपल्या बाजूने बोलते, आपल्या वेदनांवर फुंकर घालते याचे अप्रूप तावडेंच्या चेहर्‍यावर स्पष्टपणे जाणवत होते. राज्याच्या कान्याकोपर्‍यात असणार्‍या हजारो तावडेंच्या मनातही हीच भावना असू शकते.
प्रमोद तावडे याने केलेले कृत्य हे सत्ताधार्‍यांना खटकणारे आहे. यामुळे त्याच्यावरील कारवाई अटळ आहे. मात्र एका तावडेने हजारो पोलिसांच्या व्यथेला ‘आवाज’ दिला आहे. ‘खाकी’ ही अमानवी आणि असूर प्रवृत्तीची नसून ती मानवी आहे. तिलाही काही व्यथा-वेदना आहेत याची जाणीव कालच्या घटनेतून आली आहे. यामुळे कालच्या सभेतून राज ठाकरे यांना काही मिळो अथवा नको मिळो…पोलिसांना मात्र दिलासा मिळालाय….याचमुळे खरा हिरो प्रमोद तावडेच ठरला आहे.

छायाचित्र आंतरजालावरून साभार.

About the author

shekhar patil

1 Comment

  • Very true….
    police are humans too and they don’t have platform and system to put their complaints and problems…
    in this protest march raj thackary proved some great qualities of leadership, he was so unguessable that he fooled many new analysts too…..

Leave a Comment