Featured चालू घडामोडी राजकारण

दिदी तेरा तेवर पुराना

केंद्र सरकारचा पाठींबा काढून तृणमूल कॉंग्रेसच्या अध्यक्षा ममता बॅनर्जी यांनी देशाच्या राजकारणाला हादरा दिला आहे. राजकीय तडजोड करून कदाचित केंद्र सरकार तरूनही जाईल मात्र अचानक असे काय झाले की ममता दिदींनी आपल्या आयुष्यातील सर्वात मोठा राजकीय जुगार लावला हा प्रश्‍न विश्‍लेषकांना सतावू लागला आहे. याबाबत आपण तटस्थपणे निरिक्षण केले असता याची मुळे खुद्द ममता बॅनर्जी यांच्या स्वभावातच दडल्याचे दिसून येते.
२००९च्या लोकसभा निवडणुकीत तृणमुलची देदीप्यमान कामगिरी (१९) जागा अन् २०११च्या विधानसभा निवडणुकीत लाल सत्तेला भुईसपाट केल्यानंतर ममता बॅनर्जी यांना आहे ते व्यवस्थित सांभाळून मार्गक्रमण करणे सोपे होते. खरं तर डिझेलची दरवाढ, रिटेलमधील थेट परकीय गुंतवणूक आणि गॅस सिलींडरवरील निर्बंधाची झळ सर्वांना बसली आहे. राष्ट्रवादी कॉंग्रेस व द्रमुकसारख्या केंद्रात सहभागी पक्षांनीही यावर नाराजीचा सुर लावला आहे. मात्र पाठींबा काढण्याचा आतताईपणा कुणी केला नाही. परंतु दिदींनी ही हिंमत का केली? हे जाणून घेण्यासाठी पश्‍चिम बंगालच्या राजकारणाकडे लक्ष वळविणे क्रमप्राप्त आहे. आज पश्‍चिम बंगालमध्ये डावे सरकार कोसळले असले तरी ही विचारधारा समाप्त झाल्याचे धाडस कुणी करू शकणार नाही. ममता बॅनर्जी यांनी ‘तृणमूल’ची स्थापना केली तेव्हा हा पक्ष बंगालमध्ये ‘प्रति कॉंग्रेस’ बनणार असा समज होता. (या ठिकाणी महाराष्ट्रातील शरदराव पवार यांच्या राष्ट्रवादीचा संदर्भ लक्षात घेण्याजोगा आहे.) दिदींनी काही काळ कॉंग्रेसच्याच निधर्मी विचारधारेवर वाटचाल केली. याचा त्यांना लाभ झाला पण मर्यादीत स्वरूपात. यामुळे त्या काही तरी बदलाच्या शोधात होत्या. ही संधी त्यांना तत्कालीन मुख्यमंत्री बुध्ददेव भट्टाचार्य यांनी दिली. भट्टाचार्य हे तसे काळाचा रोख ओळखणारे राजकारणी. डाव्या विचारसरणीपासून ‘यू-टर्न’ घेत त्यांनी भांडवलदारांना पश्‍चिम बंगालमध्ये आमंत्रित केले. हे खरं तर क्रांतीकारक पाऊल होते. यामुळे या राज्याच्या खुंटलेल्या विकासाला गती मिळण्याची शक्यता होती. एका अर्थाने डावे सत्ताधारी उदार बनू पाहत होते. यातच सिंगूर येथील जमीन अधिग्रहणामुळे स्थानिक पातळीवर वातावरण चिघळले. या माध्यमातून ममतांना नामी संधी मिळाली याचा त्यांनी पुरेपुर लाभ घेतला. सिंगूर प्रकरणी रान उठवत राज्य सरकारला जेरीस आणून ममतांनी गोरगरिबांची तारणहार म्हणून ख्याती अर्जित केली. एका अर्थाने त्यांनी डाव्या विचारसरणीचा अजेंडाच राबविला. यामुळे डाव्या सरकारवर रूष्ट झालेल्यांना ‘तृणमूल’च्या रूपाने एक सशक्त पर्याय मिळाला. याचेच पर्यावसान लाल सत्तेच्या पतनात झाले. तेव्हापासून गरीबांची वाली म्हणून आपली प्रतिमा जपण्यासाठी त्या कसोशीने प्रयत्न करीत आहेत. याचमुळे दिनेश त्रिवेदी यांच्यासारख्या अत्यंत कार्यक्षम सहकार्‍याने रेल्वेसाठी सुचवलेली अल्प भाडेवाढही त्यांनी खपवून न घेता अकांडतांडव करत चक्क त्रिवेदींचा राजीनामा घेतला. महागाईवरून सरकारला अधुनमधुन धमकावण्याचे कामही त्यांनी सातत्याने सुरू ठेवले होते. आता तर केंद्राचा पाठींबा काढून सर्वांना चकीत केले आहे.

सध्या दिल्लीत पडद्याआड अनेक घडामोडी होत आहेत. ‘युपीए’तील द्रमुक, जनता दल (सेक्युलर) आदी सहकार्‍यांनीही कॉंग्रेसवर डोळे वटारण्यास सुरवात केली आहे. मात्र याचसोबत पदरात काही तरी पडत असेल तर समाजवादी, बसपा व एवढेच नव्हे तर नितीश कुमारही सरकारला पाठींबा देण्यासाठी उत्सुक आहेत. एकंदरीत दिल्लीच्या राजकीय वर्तुळात देण्या-घेण्याचा खेळ रंगला आहे. या सर्व गदारोळात दिदींच्या पदरात काय पडणार याचे पुरेपूर आकलन होणे मात्र सध्या तरी कठीण आहे. कॉंग्रेसने आपली संपूर्ण शक्ती पणाला लावून सरकार वाचवल्यास ‘तृणमूल’ला केंद्राच्या सत्तेपासून किमान दीड वर्षे वंचित रहावे लागेल. याचसोबत केंद्र सरकारकडून पुरेपूर सहकार्य न मिळाल्याने ममता यांना अडचणी येतील. सरकार कोसळून मध्यावधी निवडणुका झाल्यास मात्र ममतांना फार मोठी संधी मिळू शकते. त्यांनी पश्‍चिम बंगालमध्ये अनेक लोकप्रिय घोषणा करून ठेवल्या आहेत. नुकताच त्यांनी राज्यातल्या मदरशांमधील सुमारे ३० हजार इमामांना सरकारकडून दरमहा तीन हजार रूपये वेतन देण्याचा निर्णय घेतला आहे. यामुळे त्यांचे मुस्लीम समुदायासोबत असणारे संबंध अजून घट्ट होणार आहेत. याशिवाय, त्या कट्टर स्त्रीवादी आहेत. या सर्व बाबींचा त्यांना तात्काळ निवडणुका झाल्यास लाभ होऊ शकतो. लोकसभेच्या ३०च्या आसपास जागा निवडून आणल्यास त्या त्रिशंकु अवस्थेत फार मोठी ‘डिलींग’ करू शकतात. त्यांनी आजवर कॉंग्रेस आणि भाजपाप्रणित आघाड्यांसोबत काम केले आहे. भविष्यात त्या तिसरीच नव्हे तर अन्य कोणत्याही आघाडीसोबतही जाण्यास पुढेमागे पाहणार नाहीत. एकंदरीत पाहता आपली जमीनिशी घट्ट जुडलेली नाळ, गरिबांची वाली म्हणून असणारी प्रतिमा, साधे राहणीमान, लढवय्येपणा व राजकीय धोका पत्करण्याची क्षमता या शिदोरीवर ममता दिदींनी पश्‍चिम बंगालच्या राजकारणावर मांड पक्की केली आहे. याच्याच आधारे मध्यावधी झाल्यास जास्तीत जास्त जागा निवडून आणत दिल्लीत मोठे पद पटकावण्याचे त्यांचे स्वप्न असू शकते.

अडवाणी, मुलायम सिंग, लालूप्रसाद, मायावती, शरद पवार, नरेंद्र मोदी,नितीश कुमार आदी मंडळी पंतप्रधानपदाचे स्वप्न बाळगून आहेत. ममतांनी याबाबत आजवर एक चकारही शब्द काढला नसला तरी त्यांची अचाट राजकीय महत्वाकांक्षा कुणापासून लपून राहिलेली नाही. फायद्या-तोट्याचा विचार न करता अगदी रस्त्यावर संघर्ष करून या महिलेने आजवरचा मारलेली मजल ही कुणालाही आश्‍चर्यचकीत करणारी आहे. कुणी सांगावे लोकसभेत त्रिशंकु स्थिती आल्यास दिदींकडे देशाची सुत्रेही जाऊ शकतात. अर्थात त्यांचा स्वभाव हा अत्यंत बेभरवशाचा आहे. उद्या तृणमुलचे मंत्री राजीनामा मागे घेऊन सरकारमध्ये पुन्हा सहभागी होण्याची शक्यताही नाकारता येत नाही. सांगायचा मुद्दा एकच की अत्यंत महत्वाकांक्षी, स्वयंकेंद्रीत, हेकट आणि लढवय्या स्वभावाच्या या बाईने राजकीय निरिक्षकांना वारंवार चकवले आहे. आताही तसेच होणार का? हा प्रश्‍न आता निरिक्षक स्वत:लाच विचारू लागले आहेत.

About the author

shekhar patil

1 Comment

  • ममता चे तेवर जरी थोडे आडमुठे असले तरी त्या जमिनीवर असणार्या एक नेता आहत. अजूनही हवाई चप्पल जी कुणी वापरत नाही बाहेर ती वापरतात.खाडी ची पंढरी सारी असा साधा वेश असतो. त्यामुळे सर्वसामान्य लोकांना त्यांचे व्यक्तिमत्व भावते.त्यामुळेच त्या कमी भ्रस्त असणाऱ्या साम्यवादी राजवटीला ला खाली अनु शकल्या. बाकी पक्षाचे नेते त्यांना साहेब म्हणणार्यांचे घोळक्यात रमत असतात.कॉंग्रेस आणि भा जा प ह्या एकाच नाण्याच्या दोन बाजू आहेत. त्यामुलेय जर ममताने तृणमूल ला अखिल भारतीय स्वरूप दिले तर त्या एक याश्वसी राजकारण करू शकतील

Leave a Comment